Gizadiak ezagutu duen sarraski handienetakoa ez ahazteko eraiki zen monumentua. Hainbat milioi izan ziren biktimak: erregimen Nazional Sozialistaren arerio politikoak, homosexualak, juduak, ijitoak, gaixo fisiko zein mentalak… Erahilak edota kontzentrazio esparru desberdinetan esplotatuak, ahalik eta gorputzeko indar apurrak agortu ala gerra bukatu zen arte eutsi ziotelarik.
Ehunaka hormigoi bloke laukizuzenek osatzen dute, egun, monumentu mutua, Berlineko [...]

SSko gizonek erakusten zieten esaera etorri berriei, errauste labeak seinalatu eta zera esanez: “Askatasunerako bidea badago, baina bakarrik tximinia horretatik zehar!”
Harry Naujoks, Sachsenhausen-en egondako preso politiko alemaniarra, 1980
Udan, [zutik egoteko] unitate hauek, neguko arropak jantzita eraman behar zituzten komun eta iroletan giltzapetzen zituztenean, leiho eta aire sarrera guztiak itxita. Lekua bete-beteta zegoen; inork ezin zuen [...]